تاريخچه فرودگاه بين المللي امام خميني^(ره)

در سال 1345 سازمان بين المللي هواپيمائي كشوري ( ايكائو ) گزارشي با عنوان " بررسي جوانب مربوط به فرودگاه بين المللي آينده تهران " ارائه نمود . با ارائه اين گزارش براي مطالعه طرح جامع و مطالعات مهندسي فرودگاه مسابقه اي برگزار شد كه شركت آمريكائي تامز ( TAMS ) به اتفاق مؤسسه فرانسوي ( ADP ) از بين 40 شركت بين المللي به مرحله نهايي رسيدند و نهايتاً شركت تامز در سال 53 انتخاب گرديد. در اين فاصله مطالعات مقدماتي و مكان يابي فرودگاه نيز انجام شد.

در اسفند ماه 1356 پس از تصويب طرح جامع و انجام مطالعات مقدماتي و تفضيلي عمليات اجرائي آغاز گرديد و با تصرف اراضي و خريد زمين مورد نياز، عمليات تسطيح محوطه در اسفند ماه 56 توسط شركت " پارك وي " در بخش جنوبي آغاز شد  كه با آغاز انقلاب شكوهمند اسلامي عمليات اجرائي متوقف گرديد. لازم به اشاره است كه در حال حاضر بخش شمالي پروژه اجرا شده و بخش جنوبي عملاً در اين مرحله مورد استفاده نيست .

با شروع جنگ تحميلي ، طرح به حالت ركود در آمد و فعاليت مجدد از سال 61 با تأمين بودجه مختصر آغاز گرديد كه اين بودجه صرف سامان دادن به تهعدات و عمليات گذشته و استقرار تشكيلات دفتر مجري شد. در سالهاي بعد تا سال 70 بودجه اي به طرح اختصاص داده نشد.

 در سال 70 موضوع طرح جامع مورد توجه قرار گرفت و به سبب آنكه طرح اوليه قبل از انقلاب مورد تأييد مديريت وقت نبود لذا تجديد نظر اساسي در طرح اعمال گرديد كه نهايتاً در بهار 70 طرح جامع فرودگاه مورد تأييد وزير راه و ترابري و رئيس سازمان هواپيمائي كشوري قرار گرفت و بعنوان اولين سند مصوب فرودگاه بعد از انقلاب مبناي شروع مطالعات جديد گرديد. مجدداً در سال 73 طرح جامع اوليه بازنگري و با كسب نظرات مجامع بين المللي و سازمانهاي ذيصلاح نهايتاً در تير ماه 74 طرح جامع نهائي مورد تائيد قرار گرفت.

با اعلام سازمان برنامه و بودجه در سال 70 مبني بر عدم وجود مهندسين مشاور ذيصلاح و با تجربه ايراني براي انجام وظيفه مشاور مادر در زمينه فرودگاه بين المللي ، با برقراري مناقصه بين المللي از بين 19 شركت خارجي پيشنهاد دهنده، شركت  ADP با پيشنهادي به مبلغ 303 ميليون فرانك به علاوه 27 ميليارد ريال انتخاب گرديد كه به علت فقدان اعتبار لازم انعقاد قرارداد ميسر نشد و عملاً انتخاب مشاور مادر مسكوت ماند.

 

در سال 73 وزارت راه و ترابري در صدد بر آمد با بهره گيري از دانش مهندسي داخلي عمليات طراحي عناصر اصلي طرح را انجام دهد كه ايده " طرح و ساخت همزمان " مطرح و مورد تأييد وزير راه و ترابري وقت قرار گرفت . مهمترين موضوع ، انتخاب مشاور ذيصلاح بين المللي به منظور بازنگري و تصويب طرح جامع و مطالعات مهندسي مقدماتي پايانه مسافري و نظارت و بازبيني مطالعات مهندسي تفضيلي مشاورين ايراني بود كه با مذاكرات چند جانبه ، موافقت مؤسسه فرانسوي آ. د . پ  ( ADP ) با مبلغ  5/2 ميليون دلار براي بررسي و انجام طراحي هاي لازم جلب و قرارداد منعقد گرديد كه ضمن حفظ مسئوليت مشاور خارجي بابت طراحي ، به جاي استفاده از نيروي انساني طراح خارجي ، از توان طراحي داخلي استفاده گرديد و براي حفظ كيفيت كار و اخذ تائيديه هاي بعدي مراجع بين المللي مؤسسه مذكور موظف به تائيد طراحي ها گرديد.

در آبان ماه 73 پيش نويس قرارداد " طرح و ساخت " با پيمانكار داخلي نهائي گرديد و براي كسب مجوز قانوني ، در ديماه 73 تقاضاي تفويض اختيار هيأت وزيران و رئيس جمهور به وزير راه و ترابري بر اساس اصل 127 قانون اساسي مي شود كه مصوبه آن در ارديبهشت ماه 74 به وزارت راه و ترابري ابلاغ گرديد و متعاقباً در مهر ماه 74 قرارداد مذكور به پيمانكار ( شركت كيسون ) ابلاغ شد و كار طراحي و احداث همزمان پايانه مسافري و پل و پاركينگ مقابل آن و موتور خانه پايانه و بخشي از پروژه هاي ديگر آغاز گرديد.

در تاريخ  7 / 9 / 74 معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان برنامه و بودجه وقت طي نامه اي به رئيس جمهور اعلام ميدارد كه قرارداد " طرح و ساخت همزمان " با پيمانكار ايراني نسبت به قيمت هاي روز صد در صد گران است كه با نظارت معاون اول رئيس جمهور ، موضوع به حكميت ارجاع ميشود.

متعاقباً در تاريخ 24 / 4 / 76 تصميمي رئيس جمهور طي ابلاغيه شماره 20 / 60685 توسط معاون اول رئيس جمهور به وزارت راه و ترابري ابلاغ ميشود كه مورد قبول پيمانكار قرار نگرفته و نتيجتاً طبق همين ابلاغيه به قرارداد خاتمه داده ميشود.

از انجا كه حكم ( جناب آقاي مهندس سعيدي كيا ) به نيابت از بنياد متسضعفان آمادگي اجراي كامل الحاقيه پيشنهادي خود را اعلام نموده بود، در 20 آذر ماه 76 قرارداد با  " شركت دي " وابسته به بنياد منعقد و عمليات اجرائي پايانه مسافري و پل پاركينگ مقابل آن و موتورخانه پايانه پي گرفته ميشود.

 

همچنين طي قرارداد ديگري كه با شركت ملي ساختمان وابسته به بنياد منعقد ميشود، عمليات اجرائي تأسيسات زير بنائي و ساختمانهاي جنبي در اواخر سال 76 به اين شركت محول مي گردد.

براي تأمين بودجه طرح از سال 73 استفاده از در آمد ارزي و ريالي فراز پروازي سازمان هواپيمائي كشوري مورد توجه قرار گرفت و ظرف پنج سال از 73 الي 77 جمعاً 66 ميليارد تومان به طرح پرداخت گرديد.

از سال 78 الي 83 نيز جمعاً حدود 200 ميليارد تومان از جمع كل هزينه طرح تا به امروز ( 272 ميليارد تومان ) به پرداخت شده و امكان بهره برداري از طرح را فراهم نموده است.

در تاريخ 12 بهمن ماه 1382 فرودگاه رسماً افتتاح و قرار شد از ارديبهشت ماه 83 پس از هماهنگي با ارگانهاي ذيربط و خطوط هوائي ، بهره برداري رسمي از فرودگاه آغاز گردد كه به سبب بروز مسائل و مشكلات در جهت بهره برداري از فرودگاه ميسر نشد و نهايتاً در تاريخ 10 / 2 / 1384  فرودگاه بين المللي امام خميني^(ره) با انتقال پروازهاي بين المللي حوزه خليج فارس مورد بهره برداري قرار گرفت.